Historia OSP
Lata 40 XX wieku
Ochotnicza Straż Pożarna w Markuszowej została oficjalnie założona w 1946 roku z inicjatywy Ignacego Lecha. Początki działalności straży sięgają jednak okresu okupacji niemieckiej. Już w 1940 roku Ignacy Lech, pochodzący z Lutczy, który w 1931 roku zakupił gospodarstwo od Władysława Niedzieli w Markuszowej i założył tu rodzinę, zorganizował grupę młodych mężczyzn mającą na celu ochronę mieszkańców oraz ich dobytku przed pożarami i zniszczeniem. Organizacja ta miała również charakter patriotyczny i społeczny, aktywizując mieszkańców w czasie okupacji. 30 marca 1946 roku odbyło się zebranie założycielskie jednostki, podczas którego wybrano pierwszy zarząd. Funkcję prezesa objął Stanisław Wójtowicz, naczelnikiem został Ignacy Lech, sekretarzem Adam Grabowski, a skarbnikiem Jan Gazda. Jednostka liczyła wówczas 11 członków. Od początku druhowie aktywnie angażowali się w rozwój straży. Mieszkańcy przekazywali zboże oraz datki pieniężne na zakup wyposażenia. Początkowo jednostka dysponowała jedynie ręczną pompą, niewielką ilością węży, kilkoma toporkami, hełmami oraz mundurami szytymi przez wiejskiego krawca. Do akcji wyjeżdżano furmankami, a sprzęt przechowywano u Ignacego Lecha, który pełnił funkcję komendanta i prezesa. W 1947 roku zakupiono pierwszą sikawkę ręczną, a rok później oddano do użytku pierwszą niewielką remizę strażacką, wybudowaną przez strażaków z pustaków betonowych. W tym samym roku przeprowadzono pierwsze ćwiczenia strażackie. Z czasem rozpoczęto przygotowania do budowy większej remizy oraz zakupu nowoczesnego sprzętu.
Lata 50 XX wieku
W 1950 roku strażacy własnymi siłami wybudowali pierwszą remizę, a w kolejnych latach jednostka rozwijała się systematycznie. W 1952 roku pozyskano sikawkę motorową z Kopalni Nafty w Krośnie. W 1953 roku zakupiono pierwszą platformę do przewozu pompy, węży i sprzętu gaśniczego. W miejsce ręcznej pompy zakupiono motopompę M 400, a następnie M 800 wraz z niezbędnym wyposażeniem oraz około 1000 metrów węży parciano-gumowych.W 1958 roku rozpoczęto budowę nowej remizy na placu wydzielonym podczas parcelacji ziemi dworskiej i komasacji pól. Do budowy wykorzystano materiały z rozebranej pierwszej remizy.
Lata 60 XX wieku
W 1967 roku obiekt został rozbudowany o wieżę suszarniczą dla węży oraz magazyn na sprzęt. Pierwszy samochód strażacki jednostka otrzymała od straży powiatowej. Był to pojazd marki „Dodge”, przystosowany do celów strażackich. Na wieży remizy zamontowano również syrenę alarmową. Strażacy sukcesywnie doposażali jednostkę w umundurowanie galowe, kombinezony, hełmy, toporki, maski oraz sprzęt ratowniczo-gaśniczy. W latach 1946–1965 funkcję prezesa oraz naczelnika pełnił Ignacy Lech, który od 1959 roku sprawował funkcję honorowo. Po jego śmierci funkcję komendanta objął Władysław Romaniak. W kolejnych latach funkcję prezesa pełnili Jerzy Preisner, Tadeusz Pastuszak oraz Władysław Niedziela. W skład zarządu wchodzili również Jan Michalski i Adolf Grochowski jako zastępcy prezesa, Stanisław Świszcz jako sekretarz oraz Adam Grabowski jako skarbnik. Jednostka bardzo aktywnie uczestniczyła w życiu społecznym wsi. Strażacy brali udział w pracach społecznych, m.in. budowie betonowych zastawek na strumykach w celu gromadzenia wody potrzebnej do gaszenia pożarów. Regularnie kontrolowali gospodarstwa pod kątem zagrożeń pożarowych oraz uczestniczyli w uroczystościach religijnych, pełniąc wartę przy Grobie Pańskim w okresie Wielkanocy. Strażacy z Markuszowej wielokrotnie uczestniczyli w zawodach sportowo-pożarniczych, zdobywając nagrody i wyróżnienia na szczeblu powiatowym. Szkolenia prowadzili oficerowie straży zawodowej ze Strzyżowa, Krosna i Rzeszowa. W działania angażowano również młodzież, w tym drużynę żeńską. W ciągu swojej działalności straż ugasiła liczne pożary na terenie Markuszowej i okolicznych miejscowości. Jednostka wyjeżdżała do akcji ratowniczych około 100 razy, gasząc m.in. pożary zabudowań gospodarczych i mieszkalnych.
Lata 70 XX wieku
W dniu 24 października 1971 roku obchodzono jubileusz 25-lecia istnienia straży, liczony od momentu jej oficjalnej rejestracji po zakończeniu okupacji niemieckiej, mimo że działalność rozpoczęła się już w 1940 roku. Dzięki składkom członkowskim oraz pomocy mieszkańców zakupiono w 1961 roku sztandar z symbolami organizacji strażackich oraz religijnymi emblematami ze św. Florianem – patronem strażaków. W okresie PRL władze komunistyczne niechętnie odnosiły się do udziału pocztu sztandarowego w uroczystościach państwowych oraz religijnych, jednak strażacy nie podporządkowali się tym ograniczeniom.
Lata 80 XX wieku
W latach 80. XX wieku Ochotnicza Straż Pożarna w Markuszowej nadal odgrywała bardzo ważną rolę w życiu lokalnej społeczności. Mimo ograniczonych możliwości technicznych i trudnej sytuacji gospodarczej tamtych czasów druhowie aktywnie uczestniczyli w akcjach ratowniczo-gaśniczych oraz pracach społecznych na rzecz mieszkańców wsi. Regularnie organizowano szkolenia, ćwiczenia oraz przygotowania bojowe, dbając o utrzymanie gotowości operacyjnej jednostki. Strażacy angażowali się również w życie społeczne i religijne Markuszowej. OSP uczestniczyła w uroczystościach państwowych, kościelnych oraz lokalnych wydarzeniach patriotycznych. Kontynuowano tradycję pełnienia warty przy Grobie Pańskim oraz udziału pocztu sztandarowego w najważniejszych uroczystościach parafialnych i gminnych. W tym okresie druhowie prowadzili także liczne prace gospodarcze przy remizie i sprzęcie strażackim, wykonując wiele działań społecznie i własnymi siłami. Pomimo trudności związanych z dostępnością wyposażenia, jednostka stopniowo modernizowała posiadany sprzęt i umundurowanie, dbając o bezpieczeństwo mieszkańców oraz rozwój działalności strażackiej.
Lata 90 XX wieku
Lata 90. były dla OSP w Markuszowej okresem dalszego rozwoju i przemian organizacyjnych związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce. Jednostka stopniowo dostosowywała swoje funkcjonowanie do nowych realiów, jednocześnie podtrzymując wieloletnie tradycje strażackie i społeczne. W tym czasie druhowie kontynuowali udział w akcjach ratowniczo-gaśniczych na terenie Markuszowej i okolicznych miejscowości, a także regularnie uczestniczyli w zawodach sportowo-pożarniczych oraz szkoleniach organizowanych przez Państwową Straż Pożarną. Szczególną uwagę zwracano na podnoszenie kwalifikacji członków jednostki oraz rozwój młodszych druhów angażujących się w działalność OSP. Jednostka aktywnie uczestniczyła również w życiu społecznym miejscowości. Strażacy pomagali przy organizacji wydarzeń lokalnych, uroczystości patriotycznych i religijnych oraz wspierali mieszkańców podczas różnych sytuacji kryzysowych. Dzięki zaangażowaniu druhów oraz wsparciu lokalnej społeczności możliwe było utrzymanie działalności jednostki oraz dalsze doposażanie OSP w podstawowy sprzęt ratowniczy.
Po 2000 roku
W latach 2001–2011 funkcję prezesa pełnił Bogdan Panek, a naczelnikiem był Kazimierz Maślanka. Ze względu na zły stan techniczny starej remizy podjęto decyzję o jej rozbiórce i przeniesieniu jednostki do garażu przy ośrodku zdrowia. W latach 2011–2020 funkcję prezesa sprawował Jacek Świszcz, natomiast naczelnikiem był Władysław Saletnik. W tym okresie jednostka została doposażona m.in. w agregat prądotwórczy, pompy, węże, latarki oraz specjalistyczne ubrania ochronne i hełmy. Pozyskano również lekki samochód marki Volkswagen. W 2020 roku druhowie wraz z sołtysem wystąpili z inicjatywą remontu garaży po byłym SKR z przeznaczeniem na nową remizę strażacką. Prace rozpoczęły się 16 maja 2020 roku. Gmina zapewniła materiały na dach, natomiast strażacy wykonali wiele prac społecznie. Pozostałe roboty przeprowadzono przy wsparciu firmy zewnętrznej oraz druhów OSP. Nowa remiza została oficjalnie oddana do użytku 12 marca 2022 roku. Od tego czasu obiekt jest sukcesywnie modernizowany i dostosowywany do potrzeb jednostki. W ostatnich latach OSP w Markuszowej pozyskała dofinansowania na rozwój zaplecza oraz sprzętu. W 2025 roku jednostka otrzymała samochód pożarniczy marki Iveco. Wykonano również plac przed remizą, zamontowano maszt flagowy oraz wyremontowano garaże. Obecnie Ochotnicza Straż Pożarna w Markuszowej liczy 59 członków, w tym 34 członków Jednostki Operacyjno-Technicznej. Druhowie aktywnie uczestniczą w akcjach ratowniczych, uroczystościach państwowych, samorządowych, parafialnych i społecznych, kontynuując wieloletnią tradycję służby na rzecz mieszkańców Markuszowej.
Opracowanie własne na podstawie dokumentacji Ochotniczej Straży Pożarnej w Markuszowej oraz Przystaś K.: Markuszowa. Nasza wspólna wieś. Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy. Kraków 1992, str. 135-138.